Yaşlılarda Deliryum (Ani Bilinç Bulanıklığı): Nedenleri ve Ne Yapılmalı?

Deliryum, saatler ya da günler içinde gelişen ani bilinç bulanıklığıdır. Yaşlılarda, özellikle ameliyat sonrası, hastane yatışı sırasında ve enfeksiyonlarda sık görülür. Demansla karıştırılabilir ama genellikle altta yatan bir nedene bağlıdır ve tıbbi değerlendirme gerektirir.

Belirtiler

• Dikkat dağınıklığı, konuşmayı takip edememe
• Yer, zaman ve kişileri karıştırma
• Huzursuzluk ya da tam tersine aşırı uyku hali
• Gün içinde dalgalanan belirtiler
• Gerçekte olmayan şeyleri görme

Demanstan farkı

Demans aylar-yıllar içinde yavaş ilerler; deliryum ise ani başlar. Demansı olan bir kişide de deliryum gelişebilir.

Sık nedenler

• Enfeksiyonlar (idrar yolu, akciğer)
• Susuzluk
• İlaçlar ve ilaç değişiklikleri
• Ameliyat ve anestezi
• Ağrı, kabızlık, idrar retansiyonu
• Uykusuzluk ve ortam değişikliği

Ne yapılmalı?

Ani bilinç değişikliği fark edildiğinde hekime başvurulmalıdır. Altta yatan neden tedavi edildiğinde deliryum çoğu zaman düzelir.

Önleme ve destek

• Gözlük ve işitme cihazının kullanılması
• Saat ve takvimin görünür olması
• Gündüz ışık, gece karanlık ve sessizlik
• Yeterli sıvı ve beslenme
• Tanıdık bir yüzün yanında olması

Hastanede yatan yaşlılarda tanıdık bir refakatçinin varlığı yönelimi kolaylaştırır. Bkz. hastane refakatçi.