Kalp sağlığı, yaşam kalitemizi belirleyen en temel unsurdur. Aşağıda kalp krizi ile ilgili en çok merak edilen soruları, belirtileri, tedavi süreçlerini ve iyileşme döneminde hasta bakıcı desteğinin önemini detaylıca inceledik.

Kalp Krizi Nedir?

Tıbbi literatürde Miyokard Enfarktüsü olarak adlandırılan kalp krizi nedir sorusunun cevabı, kalbi besleyen koroner damarların tıkanması durumudur.

Kalp kası, bu damarlar aracılığıyla oksijen ve besin alır. Damar sertliği gibi nedenlerle damar duvarlarında biriken plakların yırtılması sonucu oluşan pıhtı, kan akışını aniden keser. Kan akışının kesildiği bölgedeki kalp kası hücreleri oksijensiz kalarak ölmeye başlar ve kalıcı hasar oluşur.

Kalp Krizi Nasıl Olur?

Kalp krizi süreci aslında anlık bir olay gibi görünse de temeli yıllar içinde atılır. Damarların iç yüzeyinde kolesterol, yağ ve diğer maddelerin birikmesiyle plaklar oluşur. Zamanla bu plaklar çatlar veya yırtılır. Vücut bu yırtığı onarmak için o bölgeye pıhtılaştırıcı hücreleri gönderir. Ancak oluşan pıhtı o kadar büyük olabilir ki damarı tamamen tıkar. Tıkanıklık sonucu kanın gidemediği kalp kası bölgesinde kriz başlar.

Kalp Krizi Belirtileri Nelerdir?

Vücut genellikle kriz öncesinde veya kriz anında çok net sinyaller verir. Bu sinyalleri doğru okumak hayat kurtarır. En sık görülen kalp krizi belirtileri şunlardır:

• Şiddetli Göğüs Ağrısı: Göğüs kafesinin tam ortasında baskı, yanma, sıkışma veya ağırlık hissi.
• Yayılan Ağrı: Ağrının sol kola, omuza, boyuna, çeneye veya sırta doğru yayılması.
• Nefes Darlığı: Göğüs ağrısına eşlik eden veya tek başına gelen solunum güçlüğü.
• Soğuk Terleme ve Fenalık: Aniden başlayan soğuk terleme, mide bulantısı, baş dönmesi ve yoğun ölüm korkusu.

Kalp Krizinde İlk Ne Olur?

Kriz başladığı anda ilk gerçekleşen fizyolojik olay, kalp kası hücrelerinin oksijensiz kalmasıdır (iskemi). Oksijensiz kalan doku beyne şiddetli ağrı sinyalleri gönderir. Vücut bu acil duruma tepki olarak aşırı miktarda adrenalin hormonu salgılar. Bu adrenalin deşarjı, kişinin kalbinin çok hızlı çarpmasına, renginin solmasına ve soğuk soğuk terlemesine neden olur.

Genç Yaşta Kalp Krizi Neden Olur?

Eskiden ileri yaş hastalığı olarak bilinen bu durum, günümüzde 20’li ve 30’lu yaşlarda da sıkça görülmektedir. Gençlerde kalp krizinin temel nedenleri arasında genetik yatkınlık (aile öyküsü) başı çeker. Bunun yanı sıra aşırı stresli yaşam, yoğun sigara kullanımı, obezite, hareketsiz yaşam tarzı ve sağlıksız beslenme (fast-food alışkanlığı) damar yapısını erken yaşta bozarak krize zemin hazırlar.

Kalp Krizi Ağrısı İlk Nereye Vurur?

Kalp krizinin tipik ağrısı göğüs kemiğinin arkasında, “iman tahtası” denilen bölgede başlar. Hastalar bunu genellikle “göğsüme fil oturdu” şeklinde tarif eder. Başlayan bu ağrı daha sonra sol omuza, sol kolun iç kısmına, serçe parmağa kadar, boyuna ve alt çeneye doğru yayılım gösterir. Nadiren de olsa ağrı mide boşluğunda hissedilip mide rahatsızlığı ile karıştırılabilir.

Kalp Krizi Ne Kadar Sürer?

Kalp krizine bağlı göğüs ağrısı genellikle 20 dakikadan uzun sürer. Anjina pektoris denilen geçici damar daralmalarından farkı, bu ağrının dinlenmekle veya dil altı hapı almakla geçmemesidir. Ağrı şiddeti zamanla artabilir ve saatlerce devam edebilir. Ancak doku ölümü başladığı için her geçen dakika hayati önem taşır.

Kalp Krizinde Nabız Kaç Olur?

Kriz anında vücudun stres tepkisi nedeniyle nabız genellikle yükselir ve taşikardi denilen durum (dakikada 100 atımın üzeri) oluşur.

Ancak tıkanıklığın olduğu damara ve kalbin etkilenen bölgesine göre bazen nabız çok yavaşlayabilir (bradikardi) veya düzensizleşebilir. Dolayısıyla sadece nabza bakarak teşhis koymak doğru değildir.

Kalp Krizi Anında Ne Yapılmalı?

Kriz anında yapılan doğru ilk yardım müdahaleleri hastanın hayatta kalma şansını büyük ölçüde artırır. Yapılması gerekenler şunlardır:

• Zaman kaybetmeden hemen 112 Acil Servis aranmalıdır.
• Hasta kesinlikle yürütülmemeli, merdiven çıkartılmamalı, yere oturtulmalı veya yatırılmalıdır.
• Hastanın yakası ve sıkı giysileri gevşetilerek rahat nefes alması sağlanmalıdır.
• Bilinen bir alerjisi veya kanama bozukluğu yoksa bir adet aspirin (300 mg) çiğnetilmelidir.
• Öksürtmeye çalışmak ritim bozukluğunu tetikleyebileceği için doktor önermedikçe yapılmamalıdır.

Kalp Krizi Tedavi Yöntemleri

Hastaneye ulaşan hastaya acil serviste uygulanan birincil tedaviler damarı açmaya yöneliktir. En yaygın yöntem Koroner Anjiyografi ile tıkalı damarın görüntülenmesi ve Balon/Stent işlemi ile açılmasıdır. Eğer damar yapısı stente uygun değilse veya çoklu damar tıkanıklığı varsa Bypass ameliyatı (açık kalp ameliyatı) tercih edilir. Ayrıca pıhtı eritici ilaç tedavileri de uygulanabilir.

Kalp Krizi Çeşitleri Nelerdir?

Kalp krizleri EKG bulgularına ve damarın tıkanma derecesine göre sınıflandırılır. STEMI (ST yükselmeli miyokard enfarktüsü), damarın tamamen tıkandığı ve en acil müdahale gerektiren türdür.

NSTEMI ise damarın kısmen tıkandığı ancak yine de kalp hasarının oluştuğu türdür. Bir de “Sessiz Kalp Krizi” vardır ki, belirti vermeden gelişir ve genellikle diyabet hastalarında görülür.

Kalp Krizi Sonrası Bilinç Kaybı Ne Zaman Düzelir?

Kalp krizi sırasında kalp durması (kardiyak arrest) yaşandıysa beyne kan gitmediği için bilinç kaybı oluşur. Kalp yeniden çalıştırıldıktan sonra bilincin ne zaman yerine geleceği, beynin oksijensiz kaldığı süreye bağlıdır.

Kısa süreli kesintilerde bilinç hemen açılabilirken, uzun süreli oksijensiz kalma durumlarında iyileşme süreci yoğun bakımda günler veya haftalar sürebilir.

Kalp Krizi Kan Tahlilinde Çıkar mı?

Evet, kalp krizi teşhisinde kan tahlilleri çok önemlidir. Kalp kası hücreleri hasar gördüğünde kana “Troponin” adı verilen özel proteinler karışır. Acil serviste bakılan kanda Troponin seviyesinin yüksek olması ve zamanla artış göstermesi, hastanın kalp krizi geçirdiğinin en net laboratuvar kanıtıdır.

Stent Takılan Hasta Tekrar Kalp Krizi Geçirir mi?

Stent takılması, o anki tıkalı damarı açar ancak damar sertliği hastalığını tamamen ortadan kaldırmaz. Bu nedenle stent takılan hastalar tekrar kalp krizi geçirme riski taşır. Bu riski yönetmek için yaşam tarzı değişikliği ve düzenli takip şarttır.

Özellikle iyileşme sürecinde hastanın ilaçlarının düzenli verilmesi, beslenmesinin kontrolü ve yorulmaması gerekir. Bu kritik süreçte aileler bazen yetersiz kalabilir. İyileşme dönemini güvenli geçirmek için profesyonel Bursa hasta bakıcı veya yaşadığınız şehirdeki uzman bakıcı hizmetlerinden faydalanmak, hastanın sağlığı için en doğru karar olacaktır.